به گزارش خبرگزاری حوزه، همزمان با فرارسیدن ماه محرمالحرام، گفتوگویی با حجتالاسلام والمسلمین وحید پور کارشناس احکام، ترتیب دادهایم تا به بررسی احکام عزاداری و آداب سوگواری سالار شهیدان(ع) در این ماه پرفضیلت بپردازیم. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانیم.
بسم الله الرحمن الرحیم
السلام علیک یا اباعبدالله و علی الارواح التی حلّت بفنائک
غلو و تفریط؛ دو آسیب جدی در بیان مقامات اهلبیت(ع)
در جلسه گذشته درباره محتوای اشعار و روضهخوانی نکاتی مطرح شد. یکی از مهمترین نکات، پرهیز از غلو و افراط در بیان مقامات اهلبیت علیهمالسلام است. متأسفانه گاهی در برخی مجالس، مطالبی بیان میشود که ائمه اطهار علیهمالسلام را از جایگاه حقیقی و رفیعشان فراتر برده و به مرز الوهیت نزدیک میکند؛ در حالی که این کار حرام است.
بنابر فتاوای مراجع معظم تقلید، شرکت در مجالسی که چنین انحرافاتی در آن مطرح میشود جایز نیست و لازم است با اینگونه رفتارها مقابله شود.
از سوی دیگر، تفریط و کوچک شمردن مقام اولیای الهی نیز خطاست. شایسته نیست درباره شخصیت عظیمی چون حضرت زینب کبری سلاماللهعلیها از تعابیری استفاده شود که با شأن و منزلت ایشان سازگار نیست. حضرت زینب سلاماللهعلیها عقیله بنیهاشم و پیامرسان نهضت کربلاست و بخش مهمی از رسالت عاشورا بر عهده ایشان بود.
همچنین باید مراقب باشیم مقام امام سجاد علیهالسلام و دیگر ائمه اطهار علیهمالسلام به درستی تبیین شود. آنان حجتهای الهی و اولیای خدا هستند و هرگونه کوتاهی در شناخت و بیان مقام ایشان نیز نادرست و گناه است.
جایگاه ممتاز اهلبیت(ع) قابل مقایسه با دیگران نیست
هر اندازه هم که مقام برخی بندگان صالح خدا والا باشد؛ همچون سلمان، مقداد و دیگر بزرگان، هیچگاه نباید آنان را با ائمه اطهار علیهمالسلام، حضرت سیدالشهدا علیهالسلام، حضرت زهرا سلاماللهعلیها، حضرت زینب کبری سلاماللهعلیها و قمر بنیهاشم علیهالسلام مقایسه کرد.
ما شهدای فراوانی داریم که همه آنان مایه افتخار ما هستند و خود را مدیون آنان میدانیم، اما نمیتوان گفت فلان شهید مانند قمر بنیهاشم یا همانند حضرت علیاکبر علیهماالسلام است؛ زیرا جایگاه اهلبیت علیهمالسلام جایگاهی ممتاز و بیبدیل است.
بنابر فرمایش امام رضا علیهالسلام، یاران شهید حضرت سیدالشهدا علیهالسلام در کربلا چنان مقامی دارند که مانند آنان در روی زمین یافت نمیشود. بنابراین، همانگونه که افراط و غلو ناپسند است، تفریط و پایین آوردن مقام اهلبیت علیهمالسلام نیز نادرست و نکوهیده است.
وقار مجالس حسینی؛ معیار مهم در سبک مرثیهخوانی
در مسئله اشعار و مرثیهخوانی، باید به سبک اجرا نیز توجه داشت. سبک خواندن نباید به گونهای باشد که انسان را به یاد ترانههای لهوی و سبکهای نامناسب بیندازد. مرثیهخوانی باید با وقار، متانت و در شأن مجالس اهلبیت علیهمالسلام انجام شود. همچنین اگر خواندن به صورت غنا و لهوی باشد، شرعاً حرام است.
غنا به معنای کیفیت خاصی از خواندن است؛ یعنی آواز و لحنی که مناسب مجالس لهو و خوشگذرانی باشد. همه مراجع عظام تقلید چنین شیوهای از خواندن را حرام دانستهاند. مقصود از «لهوی» آن است که هرچند محتوای شعر ممکن است روضه و مرثیه باشد، اما شیوه خواندن به گونهای باشد که انسان را به یاد مجالس لهو و آوازخوانی بیندازد.
البته باید توجه داشت که اکثر مجالس عزاداری ما پاک، پیراسته و در شأن اهلبیت علیهمالسلام برگزار میشود. بیان این نکات به معنای نفی یا تخطئه این مجالس نیست، بلکه برای آن است که اگر در موارد اندکی چنین آسیبهایی دیده میشود، این مجالس بیش از پیش از این امور پیراسته گردد و مجالس حضرت سیدالشهدا علیهالسلام از هرگونه آلودگی دور بماند.
حتی ممکن است در برخی موارد غنا به معنای فقهی آن تحقق پیدا نکند، اما سبک خواندن به گونهای باشد که انسان را به یاد ترانههای غربی بیندازد. این نیز نوعی وهن نسبت به مجلس سیدالشهدا علیهالسلام است و چنین سبکی شایسته این مجالس نیست؛ ازاینرو، اگر چنین حالتی وجود داشته باشد، جایز نیست و شرکت در چنین مجالسی نیز جایز نخواهد بود.
نکته دیگری نیز در این زمینه وجود دارد که انشاءالله در جلسه آینده به آن پرداخته خواهد شد.
نظر شما